Vergeten onderduikers

Het is een verhaal waarmee ik ben opgegroeid. Mijn Opa en Oma hadden in de Tweede Wereldoorlog Joodse onderduikers in huis. Het was een jong stel, vertelde mijn moeder. Maar ze zijn op een gegeven moment verraden en opgepakt. Niemand heeft ooit  meer van hen vernomen. Ze hebben de oorlog zeer waarschijnlijk niet overleefd. Mijn Opa heeft als gevolg van deze zaak een aantal maanden in een kamp gevangen gezeten, maar is daar later uit vrijgelaten.

Dat is alles wat ik wist. Het was een verhaal uit mijn familiegeschiedenis waar ik verder eigenlijk nooit bij stil heb gestaan. Dat deed men nou eenmaal tijdens de oorlog, dacht ik, onderduikers opnemen. Pas de laatste jaren besef ik me dat dit allemaal niet zo vanzelfsprekend was en begin ik me af te vragen wie deze onderduikers eigenlijk geweest zijn. Mijn Opa en Oma leven allang niet meer en mijn moeder was destijds eigenlijk te jong om zich er veel van te kunnen herinneren. Maar wie waren deze mensen?

Op basis van wat mijn moeder zich ofwel uit die tijd zelf, ofwel uit de tijd en de gesprekken erna nog herinnert, heb ik het verhaal op de site van het Joods Monument gezet. Ik had gehoopt hier meer te vinden over het stel dat bij mijn moeder thuis zat ondergedoken, maar er was niets. Nu staat er alleen mijn oproep, waarop ik overigens nooit een reactie heb gekregen. Kennelijk is er niemand meer die nog weet van een jong Joods stel dat in Nieuwkoop ondergedoken gezeten heeft.

Zo ben ik eigenlijk begonnen met een zoektocht naar de identiteit van deze mensen. Ik heb het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) gebeld. Bij het NIOD bleken ze een vermelding te hebben van mijn Opa’s gevangenschap in kamp Vught. Na het verraad is hij namelijk gearresteerd en op 20 mei 1943 in kamp Vught terechtgekomen. In juni is hij vervolgens naar het buitencommando Moerdijk gestuurd, blijkt uit het stuk. Op 26 november 1943 is hij wegens ziekte vrijgelaten.

NIOD document Opa bewerkt

Mijn Opa heeft altijd een zwakke gezondheid gehouden. Hij is in 1976 overleden, nog net geen 70 jaar oud. Naast de afdruk van zijn vermelding uit de administratie van Kamp Vught heb ik de naam ‘Snijders’ geschreven. Het is een naam die bij mijn moeder bovenkomt als het over het verraad gaat. Na de oorlog werd de dochter van deze familie haar vriendinnetje, ondanks deze associatie met het verraad.

De gegevens zijn summier en vaag. Op dit punt heb ik schijnbaar geen aanknopingspunten meer om mijn zoektocht mee te kunnen voortzetten. Tot ik de tip krijg om de politiearchieven uit die tijd eens te gaan onderzoeken.

Wordt hopelijk vervolgd…